Wednesday, 26 January 2022 | २०७८ माघ १२, बुधबार

भाजपा विदेश प्रमुखको नेपाल यात्रा, राजनीतिमा कहिले देखिएला ‘प्रभाव जात्रा’

भारतको सत्तारुढ भारतीय जनता पार्टी (भाजपा) का विदेश विभाग प्रमुख विजय चौथाइवाले हालै ५ दिने भ्रमणका लागि नेपाल आए । भारतीय प्रधानमन्त्री नरेन्द्र मोदीका विश्वासपात्र मानिने चौथाइवालेले यहाँ शीर्षस्थ नेताहरुसँग भेटघाट गर्न भ्याए । 

 

भ्रमणका क्रममा उनले राष्ट्रपति विद्यादेवी भण्डारी र प्रधानमन्त्री शेरबहादुर देउवासँग भेट गरे । एमाले अध्यक्ष केपी शर्मा ओली, नेकपा माओवादी केन्द्रका अध्यक्ष पुष्पकमल दाहाल प्रचण्ड, नेकपा एकीकृत समाजवादीका अध्यक्ष माधवकुमार नेपाल तथा लोकतान्त्रिक समाजवादी पार्टीका अध्यक्ष महन्थ ठाकुरसँग पनि भेटवार्ता गरे । 

 

यस्तै, प्रमुख राजनीतिक दलका दोस्रो पुस्ताका नेताहरुसँग पनि उनले भलाकुसारी गरे । चौथाइवाले नेपालमा नयाँ गठबन्धनको सरकार गठन भएसँगै कांग्रेसका नेता प्रकाशशरण महतको निमन्त्रणमा नेपाल आएको भनिएको छ । तर, उनले यहाँका सबै प्रमुख नेताहरुसँग भेट्न कुनै असहजता भोग्नुपरेन । 

 

तर, चौथाइवालेको यो भेटले फेरि एकपटक नेपालको कूटनीतिक मर्यादाको धज्जी उडाएको छ । किनभने राष्ट्रपति, प्रधानमन्त्रीदेखि पूर्वप्रधानमन्त्रीसम्मका व्यक्तिले उनलाई भेट्न कूटनीतिक मर्यादा पालना गरेको पाइएन । 

 

नेपालमा जोसुकै विदेशी आए पनि प्रमुख नेताहरुले लर्को लगाएर भेट्ने चलन छ । त्यसका लागि परराष्ट्र मन्त्रालयमार्फत भेटघाट गर्ने परम्परा छैन भन्दा पनि हुन्छ । जब कि अन्य देशको चलन हेर्ने हो भने प्रमुख नेताहरुले आफ्नो देशको कूटनीतिक आचारसंहिताका अनुसार भेटघाट गर्ने चलन छ । 

 

त्यसै कारण नेपाली नेता तथा मन्त्रीहरु अन्य देशमा जाँदा त्यहाँका शीर्षस्थ नेताहरुलाई सहजै भेट्न पाउँदैनन् । तर, नेपालमा भने एउटा राजदूत तथा छिमेकी देशका दूतको पहुँच नेताहरुको चोटाकोठामा हुने गरेको छ । उनीहरुले निर्बाध प्रवेश पाई भेट्नुलाई यहाँका नेताले भने गौरव ठान्छन् ।

 

कूटनीतिविद्हरुका अनुसार नेपाल र विदेशीको भेटघाट असमान छ । यस्तो भेटमा परराष्ट्रले जारी गरेको आचारसंहिता पनि पालना हुन सकेको छैन । न सत्ता न प्रतिपक्ष कसैले पनि कूटनीतिक मर्यादा कायम गरेका छैनन् । यसले नेपालको कूटनीति अझै पनि परिपक्व हुन नसकेको स्पष्ट पार्छ । 

 

चौथाइवालेको भ्रमणको उद्देश्य

 

चौथाइवाले कांग्रेस नेता महतको निमन्त्रणमा आए पनि उनले सबै शीर्षस्थ नेताहरुलाई भेटेका छन् । त्यस क्रममा उनले मोदीको सन्देश पनि सबै नेतालाई सुनाएका छन् । उनले नेपालको बदलिँदो परिस्थितिमा भारतको समर्थन रहेको सुनाए पनि अन्य आन्तरिक विषयहरु भने बाहिरिएका छैनन् । 

 

तर, कूटनीतिविद्का अनुसार तत्कालीन नेकपा खारेज भएसँगै र नेपालमा कम्युनिष्ट पार्टीको विभाजनले अहिले भारतको केही हदसम्म सहज भएको छ । किनभने कम्युनिष्ट पार्टीहरु एकजुट भएर तत्कालीन नेकपाले सरकार चलाउन थालेपछि कतै नेपाल चीनतर्फ त ढल्किने होइन भन्ने आशंका भारतलाई परेको थियो । 

 

बीचबीचमा केपी शर्मा ओलीले चीनसँग पारबहनलगायत सम्झौता गर्दा र नेपालले चुच्चे नक्सा जारी गर्दा भारत नेपालसँग चिढिएको थियो । त्यसबेला भारतीय मिडियाहरुले पनि नेपाल चीनतर्फ लागेको भन्दै समाचार सम्प्रेषण गरेका थिए । 

 

नेपाल र भारतबीचको त्यो उतारचढाव सम्बन्धमा पछिल्लो समय स्थिरता आएको छ । कम्युनिष्ट पार्टीको विभाजन र नयाँ सरकार गठनसँगै भारत पनि केही आश्वस्त भएको छ । जसको उदाहरण चौथाइवालेको भ्रमणलाई लिन सकिन्छ । 

 

यसकारण भेटेनन् बाबुराम र उपेन्द्रलाई 

 

चौथाइवालेले सबै प्रमुख नेतालाई भेटे पनि जनता समाजवादी पार्टीका अध्यक्ष उपेन्द्र यादव र नेता डा. बाबुराम भट्टराईलाई भने भेट गरेनन् । यसले उक्त पार्टी तथा तिनका नेताप्रति भारत खुसी छैन भन्ने सन्देश दिएको छ । 

 

भारत जहिले पनि मधेशी दलहरू एक रहोस्, मधेशी दल कमजोर नबनोस, व्यक्तिगत स्वार्थले नफुटोस, मधेशी जनताको इच्छा आकांक्षा अनुसार एउटा ठूलो र निर्णायक शक्ति बनोस् भन्ने थियो । यही कारणले जब ओलीले तत्कालीन समाजवादी पार्टी विभाजन गर्न अध्यादेश ल्याए अनि उपेन्द्र यादवले लैनचौर देखि दिल्ली सम्म हारगुहार गरे । 

 

भारतले मधेशी दल फुट्नु कुनै हालतमा राम्रो होइन भन्दै त्यसलाई असफल पार्न रातारात दिल्ली र लैनचौरले मध्यस्थता गर्यो जसको परिणाम यो भयो कि उपेन्द्र यादवको पार्टी फूटबाट मात्र जोगेन बल्कि महन्थ ठाकुरको नेतृत्वमा रहेको राजपा संग एकीकरण पनि गराइयो । 

 

राजपा अध्यक्ष मण्डलका ६ मध्ये ४ अध्यक्षको इच्छा विपरीत यो एकीकरण गराइएको थियो । भारतले यसको एवजमा ओली सरकारसंगको राजनीतिक र कूटनीतिक सम्बन्धनै धरापमा परेको थियो । तर पार्टी फुट बाट जोगाउन जुन उपेन्द्रले हाथ खुट्टा जोडे त्यही उपेन्द्रले पछि दिल्लीको इच्छा विपरीत सरिता गिरीलाई पार्टीबाट निकाले । 

 

मधेशको माग सम्बोधन गर्न ओली तयार रहे पनि त्यसको विरोधमा लागे । महन्थ ठाकुर राजेन्द्र महतो समेतलाई पार्टीबाट निष्कासित गरे । यो कुरा दिल्लीले गम्भीर लियो र उपेन्द्र बाबुराम र उनलाई साथ दिने कुनै पनि नेतालाई नभेट्ने निष्कर्षमा पुगेको देखिन्छ ।

 

चौथाइवालेले बाबूरामलाई नभेट्ने अर्को कारण धर्मप्रतिको उनको धारणा थियो । बाबूरामले आफ्नो ट्विटर र फेसबुकमार्फत हिन्दू धर्म र आस्था माथि चोट पुग्ने गरी लेख, र स्टाटस लेख्ने, भारत सरकारको आन्तरिक नीतिहरूको पनि विरोध गर्ने गरेको भाजपाको बुझाइ छ । 

 

पछिल्लो समय कतिपय भारतीय मिडियामा लेख समेत लेखेर हिन्दू धर्ममाथि आघात गर्ने, उत्तर प्रदेशका मुख्यमन्त्री योगी आदित्यनाथले गंगा नदीमा दूध प्रवाह गरेको फोटो समेतमा आलोचना र विरोध गरे पछि बाबुरामसँग भेट गर्न चौथाइवालेले नचाहेको अहिले विश्लेषण गरिएको छ । 
 

प्रतिक्रिया

सम्बन्धित समाचार सबै

प्रधानमन्त्री ओलीले ‘कोर टिम’ लाईसँगै राखेर चारै सुरक्षा निकाय प्रमुखलाई दिए  ‘बिफ्रिङ’ 

प्रधानमन्त्री केपी शर्मा ओलीको संसद बिघटन गर्ने निर्णयसँगै उनको अगामी कदम के भन्ने अन्यौलताका बिच उनले आफ्नो कोर टिमलाईसँगै राखेर चारै सुरक्षा निकायका प्रमुखहरुलाई निर्दे...

भदौ १२, २०७८